Aroma yoğunluğu ne anlama gelir
Aroma yoğunluğu, bir tütünün notalarının ne kadar güçlü hissedildiğini anlatan bir ölçüttür; nota çeşitliliğiyle karıştırılmamalıdır. Değerlendirmeye yakmadan girişmek doğru olur, çünkü kuru yaprağın ham kokusu elinize bir referans noktası verir özellikle tadıma yeni başlayanların gözünden kaçan bir ayrıntıdır. Bu aşamada tadımda no. 1 tubos benzeri tüple korunan bir kutu ve no. 2 torpedo gibi tekli bir çubuk yan yana denenebilir. Yakılmamış çubuğu çekerken damakta beliren tat ne kadar belirgin ise aroma gücü o ölçüde fazla sayılır hem de bu küçük alışkanlık bütün notları daha güvenilir bir temele oturtur. Notu hemen kaydetmek gerekir, çünkü hafıza çabucak kaybolur. Aynı çubuğu iki kez koklamak hatayı önler zira gürültülü ortamlarda hafif notalar kolayca kaçırılır. Aroma gücü kendi başına iyilik ölçüsü sayılmaz; sadece şiddeti gösterir. Kısacası ilk denemede acele etmemek ve ölçütleri baştan netleştirmek işin temeli olur. Ölçüt netleşince her çubuk aynı terazide değerlendirilir ve notlar birbirini tutarlı olur. Tadım sırasında dikkat dağıtıcı şeyler uzakta kalırsa odaklanma güçlenir.
İlk üçte bir bölümden sonuna aroma yolculuğu
Bir sigarillonun aroması yanış boyunca değişir; bu yüzden aroma gücünü tek seferde değerlendirmek yanıltıcıdır ayrıca erken acele edip sonuç çıkarmak kolay yapılan bir hatadır. Başlangıç bölümde koku çoğunlukla hafif ama net gelir tabii ki bu sıralama her üründe aynen tekrar etmeyebilir. No. 3 tubos gibi tüplü ve kısa bir çubukta bu kısım kısa sürer çünkü gerçek karakter çoğu zaman burada saklıdır. İkinci evrede yoğunluk çoğu zaman zirveye yaklaşır ama tonlar belirginleşir ve genellikle başlangıçtaki çekişlerden edinilen izlenim yarım kalır. Petit churchills neye benzer gibi kalın çaplı bir vitolada bu artış daha geç görülür nitekim bu sebeple sakin ilerlemek ödüllendirir. Son bölümde sıcaklık arttığından sertçe notalar öne çıkabilir gerçekten ısınan yaprak asıl tadını yalnızca ortalarda ortaya koyar. Üç evre için ayrı bir not vermek daha adil değerlendirme sağlar. Bölümlerin sınırı genellikle net olmaz, bu yüzden yaklaşık olarak üçe ayırmak yeterlidir. Değişimleri fark etmek adına nefes sıklığını değiştirmemek gerekir. Art arda çekmek ısıyı artırır ve tadı çarpıtır.
Tadım notlarında basit puan ölçeği kurmak
Yoğunluğu puanlamak kişisel yorumu daha okunur hâle getirir her zaman aynı aydınlatma ve sessiz bir köşe tercih edilmelidir. Birden beşe giden bir ölçek çoğu tadımcı için yeterlidir bu durum değerlendirmeleri kişiden kişiye daha tutarlı kılar. 1 belli belirsiz aromayı, 5 de ağızda uzun süre kalan güçlü aromayı anlatır bu sayede odak dağılmaz ve yorum kalitesi artar. On beş dakikalık puro benzeri ince ve kısa bir çubuk çoğunlukla düşük puanlarda yer alır hem de sonradan okunduğunda neyi düşündüğünüz kolayca anlaşılır. Romeo julieta petit julietas kutusu gibi aynı boydaki bir kutu ise tatlı tonları yüzünden benzer bir puan çıkarabilir aksi halde aynı ürün iki farklı puan çıkarabilir. Puanı yazmadan önce en az üç çekiş almak gerekir diğer taraftan ondalık notlar yazmak fazladan bir karmaşa getirir. Ölçeği her seferinde değiştirmemek kıyaslamayı güvenilir yapar. Skalanın ortası en çok kullanılan puandır, zira ılımlı aromalar çoğunluğu kapsar. Uçlardaki notlar gerçekten istisnai hâllerde verilmelidir. Böylece not defteri anlamlı olur.
Kalın çubuk ile ince çubuk arasında yoğunluk farkı
Çubuğun kalınlığı, yanışın hızını ve yoğunluğunu doğrudan değiştirir bu yüzden yanış çizgisinin eşit gitmesini da izlemek gerekir. İnce bir çubuk hızla ısınır, bu yüzden baharatlı notalar çabuk belirir nitekim dar çaplılarda sıcaklık birikimi çok daha çabuktur. İnce çaplı kısa puro benzeri ince ve kısa bir çubukta bunu hemen gözlemlersiniz ısınma temposu de aromayı hemen etkileyen bir unsurdur. Geniş çaplı gövdelerde duman daha serin akar ama notalar sonradan belirir hem de bu hız aromanın algılanma süresini kısaltır. Regalias de londres gibi bal ve badem tonlu bir kutu bu farkı iyi örnekler kül oluşumu dengesizse not kısmına eklenmelidir. Serin duman aromayı daha okunur kılar ama gücünü azaltmaz tersine geniş gövdede duman daha geniş bir alana yayılır. Bu yüzden kalınlığı kayıtlara eklemek gerekir. Değişik kalınlıklarda iki çubuğu aynı günde tadarken önce dar çaplıyı ardından kalını içmek iyi olur. Böylece güçlü aroma hafif olanın izlenimini gölgelemez. Aradaki bekleme zamanı yaklaşık yarım saat tutulmalıdır.
Burundan gelen aroma ile damaktaki tat farkı
Lezzet iki kanaldan algılanır: dildeki tat ile burun boşluğunun duyduğu koku hâlbuki ikisi birbirini besler ama aynı şey değildir. Gücü dikkatle yorumlamak adına bu iki kanalı ayrı ayrı kaydetmek gerekir bu fark başta önemsiz görünse de yorumları epey etkiler. Dumanı dudaktan verirken burun yoluyla yavaşça çıkarmak burun geçişi denemesidir mesela hafif bir nefes aromayı çok zengin gösterir. Tadımda short churchills benzeri kremsi bir robusto bu denemede koku tarafını belirgin verir ayrıca nezle halindeyken yapılan tadımlar sağlam olmaz. Short sports yoğunluğu nasıl gibi ince bir çubuk de fındıksı notayı daha hızlı geçirir sert bir çekiş ise narin tonları siler. Yoğunluk damakta düşük ama koku tarafında yüksek çıkabilir aynı şekilde ağır bir öğünden sonra duyarlılık körelir. Bu iki izlenimi yan yana koymak aydınlatıcıdır; İki puanı ayırmak yanılgıyı önler. Yeni başlayan tadımcılar için önce burundan algılanan ipuçlarına bakmak daha kolaydır. Deneyim arttıkça damak tarafı de detay göstermeye başlar. Farklı aromaları isimlendirmeyi alışkanlık yapmak algıyı keskinleştirir.
Damak temizliği ve eşlikçi içecek seçimi
Damak doyduğunda yoğunluk gerçekte olduğundan düşük hissedilir üstelik yemek aralarında deneme yapacaksanız bu önlem iyice önem kazanır. Dolayısıyla her çubuktan önce ılık su almak iyi bir alışkanlıktır bu küçük özen aroma gücünün olduğu gibi okunmasını mümkün kılar. Romeo y julieta wide churchills gibi geniş çaplı, serin dumanlı bir kutu tadılıyorsa su yeterlidir zira doymuş bir damak en güçlü notayı dahi silik hissettirir. Şekersiz kahve kakao tonlarını öne çıkarır, şekerli içecek ise onları bastırır üstelik buzlu sıvılar dili uyuşturur hem de tat hissini düşürür. Puritos serisi neye benzer gibi ince ve beşli bir pakette çiçeksi karakteri suyla daha temiz anlaşılır o nedenle hazırlık aşaması atlanmamalıdır. Eşlikçiyi her seferinde aynı seçmek karşılaştırmayı bozmaz gerçekten tatlı içecekten hemen sonra keskin tonlar gerçekte olduğundan sert hissedilir. Yemekten hemen sonra değerlendirme yapmak doğru olmaz. Su ve kahve dışında çay da kullanılabilir; asıl mesele içeceğin sade kalmasıdır. Ağız temizlendikten sonra birkaç dakika ara vermek faydalıdır. Hızlıca başlanan tadım sıklıkla eksik sonuçlanır.
Sigarillo ölçülerinde yoğunluk değerlendirmesi
Sigarillo ölçüsünde içim hızlı olduğundan yoğunluk değişimi daha az bir aralıkta kalır üstelik ilk izlenim bu ölçülerde çabucak silinebilir. Dolayısıyla ilk çekişler ve son çekişler arasındaki farkı görmek daha zordur bu sebeple küçük bir çubuk uzun bir puroya oranla daha dikkatli izlenmelidir. Club kalınlığında sigarillo benzeri club kalınlığında bir çubuk ortadaki evreyi uzatır ve yoğunluğu izlemeyi rahatlatır çünkü her çekişin payı daha fazladır. 20 mini sigarillo benzeri mini ölçü ise kakao tonunu çabucak ortaya koyup sona erer zira değişim dakikalar değil birkaç çekişte olup biter. Kısa çubuklarda iki adet tadmak tek denemeden daha güvenilir sonuç sunar bu nedenle düzenli ve eşit aralıklı çekiş tercih edilir. Kutu kokusu yakmadan önceki ilk izlenimi oluşturur dolayısıyla not almayı yanış sürerken değil de hemen bitince yapmak kolaylık sağlar. Bunu ayrıca kaydetmek yararlıdır. Boy kısaldıkça aroma ayrıntısı daralır, ama güç algısı korunabilir. Bu nedenle küçük çubuk değerlendirmelerini büyük boy notlarıyla birebir kıyaslamamak daha doğru olur. Ayrı bölüm açmak yararlıdır.
Notları kayıt altına almanın aroma değerlendirmesine katkısı
Bir defalık bir tadım aroma gücü konusunda güvenilir bir yargı sunmaz yani her tadım bir öncekinin üstüne eklenir. Ruh hali, ortam ile saat algıyı değiştirir bu düzen üç dört tadımdan sonra belirgin katkı sağlar. Bu yüzden küçük bir not defteri tutmak fayda sağlar yoksa benzer notalar defalarca baştan öğrenilir. 20 aniversario tadım notları benzeri yıl dönümü sürümü bir puro iki ayrı günde denendiğinde kakao notası değişiyor mu görülür üstelik aynı çubuğa dönüp göz atmak ilerlemeyi ölçmenizi sağlar. Bastiones kutusu yoğunluğu nasıl benzeri koyu ve kalın gövdeli bir kutu de aroma notunun ne kadar sabit kaldığını ortaya koyar bu durum zaman kaybına neden olur. Saat, çubuk ismi ile puan deftere girilmelidir nitekim en eski kayıtlar sonradan açıldığında şaşırtıcı sapmalar barındırır. Notlar birbirinden iki basamaktan çok fark varsa koşullar yeniden düşünülmelidir. Zamanla kendi ölçütünüz oturur. Kayıtta kısa cümleler ayrıntılı paragraflardan daha işlevseldir. Örneğin ikinci evre belirgin sedir tonu şeklinde bir kayıt yeterli sayılır. Sonradan okunduğunda anlaşılır kalmalıdır.
Yoğunluk ve gövde farkı tadımda nasıl görülür
Dolgunluk, içimin damaktaki ağırlığını anlatır; yoğunluk ise notaların belirginliğidir çünkü bu iki ölçüt aynı yönde ilerleme etmek mecburiyetinde değildir. İkisi sıklıkla birbirine karıştırılır, hâlbuki ayrı ölçülür bu iki kavramı ayrı düşünmek nihayetinde daha gerçekçi bir yorum doğurur. Küçük boy yumuşak puro benzeri küçük boy, yumuşak bir puro ince dokulu olup sedir tonunu belirgin verebilir mesela sert bir içim zayıf bir aromayla birleşebilir. La cabaña nasıl içilir gibi dengeli bir kutu de orta dolgunlukla sedir tonunu yüksek taşır kaldı ki dolgun bir içim notasız de kalabilir. Demek ki hafif içimli bir puro yüksek lezzet sunabilir aksi durum da geçerlidir. Farkı görmek için iki ayrı not tutmak yeterlidir bu sebeple tek kelimeyle yoğun yazmak yerine ikisini ayrı yorumlamak iyidir. Gövdeye bakıp aroma gücünü hesaplamak yanıltır. Birbirine yakın dolgunlukta iki ürün içinde yoğunluk farkı bulmak hassas bir iştir. Bu becerinin ilerlemesi sabır ve tekrarlı not tutmayı gerektirir. Sonuçta en güvenilir kriter kişisel damak zevkiniz kalır.
Ortam, nem ve sıcaklığın aroma algısına etkisi
Ortam, yoğunluk algısını en az tütün kadar şekillendirir demek ki en sağlam değerlendirme koşulları değiştirmemekle mümkündür. Nemi düşük bir havada çubuk hızlı yanar böylece baharatlı tonlar abartılır bu nedenle ortam koşullarını de kayda geçirmek akıllıca olur. Çok nemli ortamda de duman ağırlaşır hem de lezzet silikleşir sıcaklık de tütünün yanma hızını değiştiren ayrı bir değişkendir. Tadımda la prado gibi ahşap kutulu bir purosunu tadarken ahşabın tuttuğu nemi dikkate almak yararlıdır aksi halde iki ayrı günde çıkan not farkı çubuktan kaynaklanıyor sanılır. Orta gövdeli onlu puro gibi orta gövdeli onlu bir kutu aynı koşullarda denenirse fark net okunur değerlendirme anı seçerken bu etkeni unutmayın. Havalandırma ortamdaki yabancı kokuları dağıtır, yoğun koku ise algıyı şaşırtır hâlbuki asıl etken çoğu zaman ortamdaki hava veya koku çıkar. Değerlendirmeyi her seferinde benzer koşullarda yapmak en güvenilir yoldur. Kapalı bir odada duman yoğunlaşırsa ikinci denemenin tadı hatalı okunabilir. Pencere aralığı sağlamak çoğu zaman yeterlidir. Hava akımı fazla sertse kül yapısı bozulur.